మద్యపానగర్హణమ్ (మద్యపానాన్ని నిందించుట)
1. శ్లోకము:
వైకల్యం ధరణీపాతమయథోచితజల్పనమ్ ।
సన్నిపాతస్య చిహ్నాని మద్యం సర్వాణి దర్శయేత్ ॥ 1 ॥
తాత్పర్యము: వివేకం లేదా శరీర పటుత్వం కోల్పోవడం (వైకల్యం), నేలమీద పడిపోవడం, సందర్భోచితం కాని ప్రేలాపనలు మాట్లాడటం—ఇవన్నీ సన్నిపాత జ్వరం ముదిరిన రోగిలో కనిపించే లక్షణాలు. మద్యం సేవించిన వ్యక్తిలో కూడా ఈ లక్షణాలన్నీ అలాగే కనిపిస్తాయి.
2. శ్లోకము:
ఏకతశ్చతురో వేదా బ్రహ్మచర్యం తథైకతః ।
ఏకతః సర్వపాపాని మద్యపానం తథైకతః ॥ 2 ॥
తాత్పర్యము: త్రాసులో ఒకవైపు నాలుగు వేదాలు, బ్రహ్మచర్యం ఉంచినా... మరొకవైపు సమస్త పాపాలతో సమానమైన మద్యపానం ఒక్కటే తూగుతుంది. అంటే, మద్యం తాగడం అనేది సకల పాపాలన్నింటి సమాహారంతో సమానమైన మహాపాపం.
3. శ్లోకము:
మద్యపస్య కుతః సత్యం దయా మాంసాశినః కుతః ।
కామినశ్చ కుతో విద్యా నిర్ధనస్య కుతః సుఖమ్ ॥ 3 ॥
తాత్పర్యము: తాగుబోతుకు సత్యవాక్పరిపాలన ఎక్కడిది? మాంసాహారికి (జీవుల పట్ల) దయ ఎక్కడిది? కామాతురుడైన వానికి విద్య ఎక్కడిది? ధనం లేని దరిద్రునికి సుఖం ఎక్కడిది? (వీరికి ఇవి లభించవు).
4. శ్లోకము:
అయుక్తం బహు భాషన్తే యత్ర कुत्राపి శేరతే ।
నగ్నా విక్షిప్య గాత్రాణి బాలకా ఇవ మద్యపాః ॥ 4 ॥
తాత్పర్యము: మద్యపానం చేసినవారు చిన్నపిల్లల వలె అనవసరమైన, అర్థంలేని మాటలు ఎక్కువగా మాట్లాడుతారు; ఎక్కడపడితే అక్కడ పడి నిద్రపోతారు; బట్టలు సరిగా లేకుండా అవయవాలను అస్తవ్యస్తంగా పడేసి అచేతనంగా పడి ఉంటారు.
5. శ్లోకము:
మత్తో హినస్తి సర్వం మిథ్యా ప్రలపతి హి వికలయా బుద్ధ్యా ।
మాతరమపి కామయతే సావజ్ఞం మద్యపానమత్తః సన్ ॥ 5 ॥
తాత్పర్యము: మద్యపు మత్తులో ఉన్నవాడు అందరినీ హింసిస్తాడు; చెడిపోయిన బుద్ధితో అబద్ధాలు, ప్రేలాపనలు పలుకుతాడు. చివరకు తల్లి పట్ల కూడా ఏమాత్రం గౌరవం లేకుండా దుర్బుద్ధితో ప్రవర్తిస్తాడు.
6. శ్లోకము:
చిత్తే భ్రాన్తిర్జాయతే మద్యపానాద్భ్రాన్తే చిత్తే పాపచర్యాముపైతి ।
పాపం కృత్వా దుర్గతిం యాన్తి మూఢాస్తస్మాన్మద్యం నైవ పేయం న పేయమ్ ॥ 6 ॥
తాత్పర్యము: మద్యపానం వల్ల మనస్సులో భ్రాంతి (విభ్రమ) కలుగుతుంది; మనస్సు భ్రమించినప్పుడు మనిషి పాపకార్యాలకు ఒడిగడతాడు; ఆ పాపాలు చేయడం వల్ల ఆ మూఢులు చివరకు నరకానికి (దుర్గతికి) వెళ్తారు. కాబట్టి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ మద్యం సేవించకూడదు, అస్సలు సేవించకూడదు.
తమాఖుః (పొగాకు)
1. శ్లోకము:
తమాఖుపత్రం రాజేంద్ర భజ మాజ్ఞానదాయకమ్ ।
తమాఖుపత్రే రాజేంద్ర భజ మాజ్ఞానదాయకమ్ ॥ 1 ॥
తాత్పర్యము: ఓ రాజా! అజ్ఞానాన్ని పోగొట్టి శ్రేష్ఠమైన జ్ఞానాన్ని అనుగ్రహించే వినాయకుడిని (ఆఖుపత్రం = ఎలుక వాహనముగా కలవాడిని) మరియు లక్ష్మీదేవిని (మా = లక్ష్మి) నిత్యం సేవించు. అంతేతప్ప, అజ్ఞానాన్ని కలుగజేసే పొగాకు ఆకును (తమాఖుపత్రమును) ఎంతమాత్రమూ ఆశ్రయించవద్దు, సేవించవద్దు.
2. శ్లోకము:
దారిద్ర్యశీలోऽపి నరస్తమాఖుం నైవ ముఞ్చతి ।
నివారితోऽపి మార్జారస్తమాఖుం నైవ ముఞ్చతి ॥ 2 ॥
తాత్పర్యము: ఎంతటి నిరుపేద అయినప్పటికీ మనుష్యుడు పొగాకును (తమాఖుం) వదలలేకపోతున్నాడు; అదేవిధంగా, ఎన్నిసార్లు అదిలించి తరిమివేసినా పిల్లి ఆ ఎలుకను (తం ఆఖుం = ఆ ఎలుకను) విడిచిపెట్టదు. (ఇక్కడ శ్లేష ద్వారా పొగాకు వ్యసనాన్ని, పిల్లి-ఎలుకల సంబంధాన్ని పోల్చారు).
3. శ్లోకము:
బిడౌజాః పురా పృష్టవాన్పద్మయోనిం ధరిత్రీతలే సారభూతం కిమస్తి ।
చతుర్భిర్ముఖైరిత్యవోచద్విరిఞ్చిస్తమాఖుస్తమాఖుస్తమాఖుస్తమాఖుః ॥ 3 ॥
తాత్పర్యము: పూర్వం దేవేంద్రుడు (బిడౌజుడు) బ్రహ్మదేవుడిని—"ఈ భూమండలంలో అన్నింటికంటే సారవంతమైన శ్రేష్ఠమైన వస్తువు ఏది?" అని అడిగాడట. దానికి బ్రహ్మదేవుడు తన నాలుగు ముఖాలతోనూ ఒకేసారి "తమాఖుః, తమాఖుః, తమాఖుః, తమాఖుః" (పొగాకే, పొగాకే, పొగాకే, పొగాకు!) అని పలికాడట. (వ్యసనపరులు పొగాకును ఎంత విపరీతంగా భావిస్తారో చెప్పే హాస్య వ్యంగ్య శ్లోకమిది).
4. శ్లోకము:
న స్వాదు నౌషధమిదం న చ వా సుగంధి నాక్షిప్రియం కిమపి శుష్కతమాఖుచూర్ణమ్ ।
కిం చాక్షిరోగజనకం చ తదస్య భోగే బీజం నృణాం నహి నహి వ్యసనం వినాన్యత్ ॥ 4 ॥
తాత్పర్యము: ఎండిన ఈ పొగాకు పొడి (నస్యము) రుచికరమైనది కాదు; ఔషధమూ కాదు; సువాసనను ఇచ్చేదీ కాదు; కంటికి చూడముచ్చటైనదీ కాదు. పైగా ఇది కంటి జబ్బులను కూడా కలిగిస్తుంది. ఇంతటి చెడు స్వభావం గల ఈ పదార్థాన్ని మనుషులు అనుభవించడానికి కేవలం 'వ్యసనం' తప్ప మరే ఇతర సహేతుకమైన కారణమూ లేదు!
5. శ్లోకము:
సుపర్ణపరిసేవితస్తదను సాధుపూగాన్వితో
ద్విజావనమహాపటుస్తదను సారసంధానభాక్ ।
సదైవ సుధయాశనం భవతి యస్య విష్ణోః సమ-
స్తమాఖురితి సేవ్యతా భవతి వై యతోऽరాగితా ॥ 5 ॥
తాత్పర్యము (శ్లేషార్థము):
విష్ణు పక్షాన: గరుత్మంతునిచే సేవింపబడువాడు (సుపర్ణసేవితః); సత్పురుషుల సమూహముతో కూడినవాడు (సాధుపూగాన్వితః); బ్రాహ్మణులను, సజ్జనులను రక్షించడంలో దక్షుడు (ద్విజావనమహాపటుః); పరమసారమైన మోక్షాన్ని అనుగ్రహించేవాడు; అమృతమును ఆరగించేవాడు; సేవించిన భక్తులలో ప్రాపంచిక విషయాలపై విరక్తిని (అరాగితను) కలుగజేయువాడైన శ్రీమహావిష్ణువు.
పొగాకు (తాంబూలముతో కూడిన) పక్షాన: మంచి తమలపాకులతో సేవింపబడునది; శ్రేష్ఠమైన పోకచెక్కలతో (పూగముతో) కూడినది; పండ్లను (ద్విజ = దంతాలను) సంరక్షించడంలో నేర్పుగలదని భావింపబడేది; కాచు (సారము)తో కూడుకున్నది; సున్నము (సుధ)తో కలిపి భక్షింపబడేది; తిన్నవారి పెదవులకు ఎర్రదనాన్ని/అనురాగాన్ని (రాగితను) ఇచ్చేది.
ఈ విధంగా లౌకిక లక్షణాలతో శ్రీమహావిష్ణువుతో సమానముగా పోలుస్తూ జనులు ఈ తమాకును సేవిస్తున్నారు.
6. శ్లోకము:
శ్రీకృష్ణః పూతనాయాః స్తనమలమపిబత్కాలకూటేన పూర్ణం
ప్రస్కన్నం భూప్రదేశే కిమపి చ పిబతో యత్తదా తస్య వక్త్రాత్ ।
తస్మాదేషా తమాఖుః సురవరపరమోచ్ఛిష్టమేతద్దురాపం
స్తుత్వా నత్వా మిలిత్వా అనిశమతిముదా సేవ్యతే వైష్ణవాగ్ర్యైః ॥ 6 ॥
తాత్పర్యము: శ్రీకృష్ణుడు పూతన స్తనాలలోని కాళకూట విషంతో కూడిన పాలను త్రాగినప్పుడు, ఆయన నోటి నుండి కొద్దిగా నేలమీద పడిందట. ఆ విషపు బిందువుల నుంచే ఈ పొగాకు మొక్క పుట్టిందని చెబుతారు. కనుక ఇది సాక్షాత్తు పరమపురుషుడైన శ్రీకృష్ణుని అమూల్యమైన ఎంగిలి (ఉచ్ఛిష్టము) అని భావించి—కొందరు వైష్ణవశ్రేష్ఠులు దీనిని స్తుతిస్తూ, నమస్కరిస్తూ, ఒకరితోనొకరు కలుసుకొని ఎంతో ఆనందంతో రేయింబవళ్ళు సేవిస్తుంటారు. (పొగాకు వ్యసనాన్ని సమర్థించుకునేవారిపై సంస్కృత కవి చేసిన చమత్కార వ్యంగ్యమిది).
7. శ్లోకము:
భ్రాతః కస్త్వం తమాఖుర్గమనమిహ కుతో వారిధేః పూర్వపారా-
త్కస్య త్వం దండధారీ నహి తవ విదితం శ్రీకలేరేవ రాజ్ఞః ।
చాతుర్వర్ణ్యం విధాత్రా వివిధవిరచితం బ్రహ్మణా ధర్మహేతో-
రేకకర్తుం బలాత్తన్నిఖిలజగతి రే శాసనాదాగతోऽస్మి ॥ 7 ॥
తాత్పర్యము:
ప్రశ్న: "ఓయీ సోదరా! ఎవడవు నువ్వు?"
సమాధానం: "నేను తమాకును (పొగాకును)."
ప్రశ్న: "ఎక్కడి నుండి ఇక్కడికి వచ్చావు?"
సమాధానం: "సముద్రపు ఆవలి తీరం (విదేశాల) నుండి వచ్చాను."
ప్రశ్న: "ఎవరి ఆజ్ఞాదండాన్ని చేతబూని వచ్చావు?"
సమాధానం: "నీకు తెలియదా? నేను సాక్షాత్తు కలిపురుషుడనే మహారాజు ఆజ్ఞావహుడను. ధర్మసంరక్షణ కోసం బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించిన నాలుగు వర్ణాల ఆచార వ్యవహారాలను, పవిత్రతను బలాత్కారంగా నాశనం చేసి, సమస్త లోకంలో అందరినీ ఒకే గాటన కట్టి ఎంగిలిపాలు చేయడానికి కలిపురుషుని ఆజ్ఞ ప్రకారమే నేను ఇక్కడికి వచ్చాను!
ఇతి శ్రీసుభాషితరత్నభాణ్డాగారే ద్వితీయం సామాన్యప్రకరణం సమాప్తమ్ ।
తాత్పర్యము: ఈ విధముగా శ్రీ సుభాషితరత్నభాండాగారములోని రెండవదైన "సామాన్య ప్రకరణము" సమాప్తమైనది.
No comments:
Post a Comment