సుభాషిత రత్న భాండాగారములోని ‘గణేశః’ (వినాయకుడు) శీర్షిక కింద ఉన్న మంగళాచరణ శ్లోకాలు (మొత్తం 35) తాత్పర్యములతో
శ్లోకము 1
వందే మందారమారందమిందుభూషణనందనమ్ ।
అమందానందసందోహబంధురం సింధురాననమ్ ॥ 1 ॥
తాత్పర్యము: నమస్కరించే భక్తులకు మందార పువ్వు వంటివాడు, పరమశివుని ప్రియ పుత్రుడు, అత్యధికమైన ఆనందాన్ని ప్రసాదించేవాడు, ఏనుగు ముఖము కలవాడు అయిన వినాయకునికి నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకము 2
ఆలంబే జగదాలంబే హేరంబచరణాంబుజే ।
శుష్యంతి యద్రజఃస్పర్శాత్సద్యః ప్రత్యూహవార్ధయః ॥ 2 ॥
తాత్పర్యము: సమస్త జగత్తుకు ఆధారమైన హేరంబుని (వినాయకుని) చరణ కమలాలను నేను ఆశ్రయిస్తున్నాను. ఏ వినాయకుని పాదధూళి తగలగానే విఘ్నాలు (ఆటంకాలు) అనే సముద్రాలు వెంటనే ఇంకిపోతాయో, అటువంటి వినాయకునికి నమస్కారములు.
శ్లోకము 3
గజాననాయ మహసే ప్రత్యూహతిమిరచ్ఛిదే ।
అపారకరుణాపూరతరంగితదృశే నమః ॥ 3 ॥
తాత్పర్యము: విఘ్నాలనే చీకట్లను నశింపజేసే తేజోరూపుడు, హద్దులు లేని కరుణా ప్రవాహంతో నిండిన చూపులు గల ఏనుగు ముఖము కలిగిన గణపతికి నమస్కారము.
శ్లోకము 4
నమస్తస్మై గణేశాయ యత్కణ్ఠః పుష్కరాయతే ।
మదాభోగఘనధ్వానో నీలకంఠస్య తాండవే ॥ 4 ॥
తాత్పర్యము: పరమశివుడు ఆనంద తాండవం చేస్తున్నప్పుడు, వినాయకుని గండస్థలం నుండి కారే మదజలం వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే గంభీర శబ్దం మృదంగ ధ్వనిలా మ్రోగుతూ ఆయన కంఠాన్ని మృదంగంలా మారుస్తుంది. అటువంటి వినాయకునికి నమస్కారము.
శ్లోకము 5
అగజాననపద్మార్కం గజాననమహర్నిశమ్ ।
అనేకదంతం భక్తానామేకదంతముపాస్మహే ॥ 5 ॥
తాత్పర్యము: పార్వతీదేవి ముఖమనే పద్మానికి సూర్యుని వంటివాడు, భక్తులకు అనేకాలైన కోరికలను (ఫలాలను) ప్రసాదించే ఏకదంతుడు (ఒకే దంతము గలవాడు) అయిన గజాననుడిని రాత్రింబవళ్ళు ఉపాసిస్తున్నాను.
శ్లోకము 6
చలత్కర్ణానిలోద్భూతసిందూరారుణితాంబరః ।
జయత్యకాలేऽపి సృజన్సంధ్యామివ గజాననః ॥ 6 ॥
తాత్పర్యము: ఊగుతున్న తన చెవుల నుండి వచ్చే గాలికి శారీరక సిందూరం నింగికెగిరి, అకాలంలో కూడా సంధ్యా సమయపు ఎర్రదనాన్ని సృష్టిస్తున్నట్లుగా ప్రకాశిస్తున్న గజాననుడు విజయం సాధించుగాక!
శ్లోకము 7
ఏకదంతద్యుతిసితః శంభోః సూనుః శ్రియేऽస్తు వః ।
విద్యాకంద ఇవోద్భిన్ననవాంకురమనోహరః ॥ 7 ॥
తాత్పర్యము: తెల్లని ఏకదంత కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, విద్య అనే దుంప నుండి మొలకెత్తిన కొత్త అంకురం (మొలక) వలె మనోహరంగా ఉన్న శివుని కుమారుడు (వినాయకుడు) మీకు సకల సంపదలను ప్రసాదించుగాక!
శ్లోకము 8
అభిప్రేతార్థసిద్ధ్యర్థం పూజితో యః సురాసురైః ।
సర్వవిఘ్నచ్ఛిదే తస్మై గణాధిపతయే నమః ॥ 8 ॥
తాత్పర్యము: తమ కోరికలు నెరవేరడం కోసం దేవతలు, అసురులు అందరిచే పూజించబడేవాడు, సమస్త విఘ్నాలను తొలగించేవాడు అయిన గణాధిపతికి నమస్కారము.
శ్లోకము 9
దురితసమూహబలాహకపటలీసంహరణపవనమ్ ।
శివయోరంకాభరణం వందే కంచిద్గజాననం తేజః ॥ 9 ॥
తాత్పర్యము: పాపాలనే మబ్బుల సమూహాన్ని చెదరగొట్టే ఈదురుగాలి వంటివాడు, శివపార్వతుల ఒడికి అలంకారమైనవాడు అయిన దివ్య తేజోరూప గజాననుడికి నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకము 10
అవిరలవిగలన్మదజలకపోలపాలినిలీనమధుపకులః ।
ఉద్భిన్ననవశ్మశ్రుశ్రేణిరివ ద్విపముఖో జయతి ॥ 10 ॥
తాత్పర్యము: ఎడతెరిపి లేకుండా కారుతున్న మదజలం వల్ల గండస్థలముపై (చెంపలపై) వాలిన తుమ్మెదల సమూహం కొత్తగా వస్తున్న గడ్డం/మీసాల రేఖలా భాసిల్లుతున్న ఏనుగు ముఖము గల వినాయకుడు విజయం సాధించుగాక!
శ్లోకము 11
ఏకరద్ ద్వైమాతుర నిస్త్రిగుణ చతుర్భుజోऽపి పంచకర ।
జయ షణ్ముఖనుత సప్తచ్ఛదగంధిమదాష్టతనుతనయ ॥ 11 ॥
(గమనిక: ఈ శ్లోకంలో 1 నుండి 8 వరకు సంఖ్యలు వరుసగా వస్తాయి - ఏక, ద్వై, త్రి, చతుర్, పంచ, షట్, సప్త, అష్ట)
తాత్పర్యము: ఓ ఏకదంతుడా! ఇద్దరు తల్లులు గలవాడా (పార్వతి, గంగ)! త్రిగుణాలకు అతీతుడా! నాలుగు భుజాలు, ఐదు చేతులు (తొండముతో కలిపి) ఉన్నవాడా! షణ్ముఖునిచే (కుమారస్వామిచే) నుతించబడేవాడా! ఏడ ఆకుల పొన్నచెట్టు సువాసన వంటి మదజలము గలవాడా! అష్టమూర్తి అయిన శివుని కుమారుడా! నీకు జయమగుగాక!
శ్లోకము 12
మంగళకలశద్వయమయకుంభమదంబ్రేణ భజత గజవదనమ్ ।
యద్దానతోయతరలైస్తిలతులనాలంబిరోలంబైః ॥ 12 ॥
తాత్పర్యము: ఏ వినాయకుని గండస్థలము నుండి కారే మదజలానికి ఆకర్షించబడిన తుమ్మెదలు నువ్వుల గింజల వలె శోభిస్తున్నాయో, శుభప్రదమైన రెండు కలశాల వంటి కుంభస్థలాలు కలిగిన ఆ గజాననుడిని కపటం లేకుండా భక్తితో సేవించండి.
శ్లోకము 13
శివయోః సుధాహరిద్రాదీప్తిమతోః సారసృజ్జగత్పిత్రోః ।
త్రిభువనవిఘ్నధ్వంసీ కారికల్పాః కశ్చిదణిమా జయతి ॥ 13 ॥
తాత్పర్యము: అమృతం, పసుపు కాాంతులతో ప్రకాశించే జగత్మాతాపితరులైన శివపార్వతుల యొక్క సారరూపుడు, ముల్లోకాలలోని విఘ్నాలను నశింపజేసేవాడు అయిన వినాయకుడు (అణిమాది సిద్ధుల రూపంలో) జయించుగాక!
శ్లోకము 14
యుగపత్స్వగండచుంబనలోలౌ పితరౌ నిరీక్ష్య హేరంబః ।
తన్ముఖమేలనకుతుకీ స్వాననమపనీయ పరిహసన్పాయాత్ ॥ 14 ॥
తాత్పర్యము: ఒకేసారి తన రెండు చెంపలపై ముద్దు పెట్టుకోవడానికి వంగుతున్న తల్లీతండ్రులను (శివపార్వతులను) చూసి, వారిద్దరి ముఖాలు ఒకదానినొకటి ఢీకొనేలా సరదాగా తన ముఖాన్ని పక్కకు తప్పించి నవ్వుకున్న బాల వినాయకుడు మనలను కాపాడుగాక!
శ్లోకము 15
హస్తపంకజనివిష్టమోదకవ్యాజసంచరదశేషపురుషార్థమ్ ।
నౌమి కించిదవధూనితశుండాదండకుండలితమండితగండమ్ ॥ 15 ॥
తాత్పర్యము: తన కమలం వంటి చేతిలో ఉన్న కుడుము (మోదకం) రూపంలో సకల పురుషార్థాలను (ధర్మార్థకామమోక్షాలను) ప్రసాదిస్తూ, ఊగుతున్న తొండము మరియు గుండ్రటి గండస్థలంతో ప్రకాశించే గణపతికి నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకము 16
అంతరాయతిమిరోపశాంతయే శాంతపావనమచింత్యవైభవమ్ ।
తన్నరవపుషి కుంజరముఖే మన్మహే కిమపి తుందిలం మహః ॥ 16 ॥
తాత్పర్యము: విఘ్నాలనే చీకట్లను తొలగించుకోవడం కోసం—ప్రశాంతమైనది, పవిత్రమైనది, ఊహకందని వైభవం కలది, మానవ శరీరము-ఏనుగు ముఖము-గొప్ప బొజ్జ కలిగినదైన ఒక దివ్య తేజస్సును (వినాయకుని) మేము ధ్యానిస్తున్నాము.
శ్లోకము 17
అశేషవిఘ్నప్రతిషేధక్షమత్రాక్షతానామివ దిఙ్ముఖేషు ।
భక్తావనకల్పవృక్షం సుందరం గజాననం జగదాధారభూతమ్ ॥ 17 ॥
తాత్పర్యము: సకల విఘ్నాలను నివారించగల దిక్కులందు అక్షతల వలె ప్రకాశించేవాడు, భక్తులను కాపాడే కల్పవృక్షం వంటివాడు, సుందరుడు మరియు జగత్తుకు ఆధారభూతుడైన గజాననునికి నమస్కారము.
శ్లోకము 17
అశేషవిఘ్నప్రతిషేధక్షమత్రాక్షతానామివ దిఙ్ముఖేషు ।
విక్షేపలీలా కరశీకరాణాం కరోతు వః ప్రీతిమిభాననస్య ॥ 17 ॥
తాత్పర్యము: సమస్త ఆటంకాలను నివారించగల శక్తి కలిగినవి, నలుదిక్కులా శుభకరమైన అక్షతల వలె చల్లబడేవి అయిన ఏనుగు ముఖము గల వినాయకుని తొండము నుండి చిందే నీటి బిందువులు మీకు సంతోషాన్ని, శుభాలను కలిగించుగాక!
శ్లోకము 18
దంతాగ్ర నిర్భిన్నహిమాచలోర్వీ రంధ్రోత్థితాహీంద్రమణిప్రభౌఘే ।
నాగాననః స్థంభధియా కపోలౌ ఘర్షన్ పితృభ్యాం హసితః పునాతు ॥ 18 ॥
తాత్పర్యము: తన దంతము తో హిమాలయ పర్వతాన్ని బద్దలు కొట్టినప్పుడు, అందులోని రంధ్రం నుండి బయటకు వచ్చిన నాగేంద్రుని (శేషుని) శిరోమణి కాంతులను చూసి, తన చెంపలను రాతి స్తంభాలుగా భావించి వాటిపై రాసుకుంటున్న బాల వినాయకుని అమాయకత్వాన్ని చూసి నవ్వుకున్న తల్లిదండ్రులు (శివపార్వతులు) మనలను పవిత్రుల చేయుదురు గాక!
శ్లోకము 19
దంతాంచలేన ధరణీతలమున్నమయ్య పాతాళకేలిషు ధృతాదివరాహలీలమ్ ।
ఉల్లాఘనోత్ఫణఫణాధర గీయమాన క్రీడావదానమిభరాజముఖం నమామః ॥ 19 ॥
తాత్పర్యము: పాతాళంలో క్రీడిస్తూ, తన దంతాగ్రముతో భూమండలాన్ని పైకి లేపి ఆదివరాహమూర్తి లీలలను ప్రదర్శిస్తున్నవాడు, సర్పాలచే కీర్తించబడే దివ్య లీలలు గలవాడు అయిన గజాననునికి నమస్కరిస్తున్నాము.
శ్లోకము 20
ఆనందమాత్రమకరందమనంతగంధం యోగీంద్రసుస్థిరమిలిందమపాస్తబంధమ్ ।
వేదాంతసూర్యకిరణైక వికాసశీలమ్ హేరంబపాదశరదంబుజమానతోऽస్మి ॥ 20 ॥
తాత్పర్యము: కేవలం ఆనందమనే మకరందం కలిగినది, అనంతమైన సువాసన గలది, యోగీశ్వరులనే తుమ్మెదలు స్థిరంగా వాలేది, సంసార బంధాలను తొలగించేది, ఉపనిషత్తులు/వేదాంతాలనే సూర్యకిరణాల చేత వికసించేది అయిన హేరంబుని (వినాయకుని) శరత్కాల పద్మము వంటి పాదపద్మాలకు నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకము 21
గండస్థలీగలదమందమదప్రవాహ మాద్యద్విరేఫమధురస్వరదత్తకర్ణః ।
హర్షాదివాలసనిమీలితనేత్రయుగ్మో విఘ్నచ్ఛిదే భవతు భూతపతిర్గణేశః ॥ 21 ॥
తాత్పర్యము: తన గండస్థలం (చెంపల) నుండి కారే మదజలానికి ఆకర్షించబడి రొద చేసే తుమ్మెదల మధుర స్వరాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, ఆనందంతో సగంబడిన కన్నులతో ఉన్న గణేశుడు మన విఘ్నాలను తొలగించుగాక!
శ్లోకము 22
లక్ష్మీం తనోతు సుతరామితరానపేక్ష మద్వైత నిగమశాఖిశిఖాప్రవాలమ్ ।
హేరంబమంబురుహడంబరచౌర్యనిష్ణం విఘ్నాద్రిభేదశతధారధురంధరం నః ॥ 22 ॥
తాత్పర్యము: వేదాలనే వృక్షపు చిగురుటాకు వంటివాడు, పద్మాల అందాన్ని సైతం మించిపోయే రూపుడు, విఘ్నాలనే పర్వతాలను బద్దలు కొట్టే వజ్రాయుధం వంటివాడు అయిన హేరంబుడు (వినాయకుడు) మనకు అపారమైన ఐశ్వర్యాన్ని, లక్ష్మీకటాక్షాన్ని ప్రసాదించుగాక!
శ్లోకము 23
పాయాద్గజేంద్రవదనః స ఇమాం త్రిలోకీం యస్యోద్గతేన గగనే మహతా కరేణ ।
మూలావలగ్నసితదంతబిసాంకురేణ నా లాయితం తపనబింబసరోరుహస్య ॥ 23 ॥
తాత్పర్యము: ఆకాశంలోకి తన తొండము ఎత్తి పట్టుకున్నప్పుడు, దానికి అంటిపెట్టుకుని ఉన్న తెల్లని దంతము తామరకాడలాగా, ఆకాశంలోని సూర్యబింబం తామరపువ్వులాగా భాసిల్లేలా ప్రకాశించే గజాననుడు ముల్లోకాలను రక్షించుగాక!
శ్లోకము 24
అవిరలమదధారాధౌతకుంభః శరణ్యః ఫణివరవృతగాత్రః సిద్ధసాధ్యాదివంద్యః ।
త్రిభువనజనవిఘ్నధ్వాంతవిధ్వంసదక్షో వితరతు గజవక్త్రః సంతతం మంగళం వః ॥ 24 ॥
తాత్పర్యము: ఎడతెరిపి లేని మదజల ధారలతో తడిసిన కుంభస్థలం గలవాడు, శరణు కోరిన వారిని రక్షించేవాడు, నాగరాజైన సర్పమును శరీరంపై ధరించినవాడు, సిద్ధులు సాధ్యాదులచే పూజించబడేవాడు, ముల్లోకాలలోని ప్రజల ఆటంకాలనే చీకట్లను నశింపజేయడంలో సమర్థుడైన గజాననుడు మీకు నిరంతరం శుభాలను ప్రసాదించుగాక!
శ్లోకము 25
జేతుం యంత్రిపురం హరేణ హరిణా వ్యాజాద్బలిం బధ్నతా
స్రష్టుం వారిభవోద్భవేన భువనం శేషేణ ధర్తుం ధరామ్ ।
పార్వత్యా మహిషాసురప్రమథనే సిద్ధాధిపైః సిద్ధయే
ధ్యాతః పంచశరేణ విశ్వజితయే పాయాత్స నాగాననః ॥ 25 ॥
తాత్పర్యము: త్రిపురాసురులను సంహరించడానికి శివునిచేత, బలిచక్రవర్తిని బంధించడానికి విష్ణువుచేత, సృష్టి కార్యం కోసం బ్రహ్మదేవునిచేత, భూమండలాన్ని మోయడానికి ఆదిశేషునిచేత, మహిషాసుర సంహారంలో పార్వతీదేవిచేత, సమస్త లోకాలను గెలవడానికి మన్మధునిచేత ఏ వినాయకుడైతే కార్యసిద్ధి కోసం ధ్యానించబడ్డాడో... అటువంటి గజాననుడు మిమ్మల్ని రక్షించుగాక!
శ్లోకము 26
విఘ్నధ్వాంతనివారణైకతరణిర్విఘ్నాటవీహవ్యవాడ్
విఘ్నవ్యాలకులాభిమానగరుడో విఘ్నభపంచాననః ।
విఘ్నోత్తుంగగిరిప్రభేదనపవిర్విఘ్నాంబుధౌ వాడవో
విఘ్నాఘౌఘఘనప్రచండపవనో విఘ్నేశ్వరః పాతు వః ॥ 26 ॥
తాత్పర్యము: విఘ్నాలనే చీకట్లను పోగొట్టే సూర్యుడు, విఘ్నాలనే అడవిని కాల్చివేసే అగ్ని, విఘ్నాలనే పాములను అణచివేసే గరుత్మంతుడు, విఘ్నాలనే ఏనుగులను సమహరించే సింహం, విఘ్నాలనే పర్వతాలను బద్దలు కొట్టే వజ్రాయుధం, విఘ్నాలనే సముద్రాన్ని ఇంకించే బడబాగ్ని, విఘ్నాలనే మబ్బులను చెదరగొట్టే ప్రచండ వాయువు అయిన విఘ్నేశ్వరుడు మిమ్మల్ని సర్వదా కాపాడుగాక!
శ్లోకము 27
ఉచ్ఛైర్బ్రహ్మాండఖండద్వితయసహచరం కుంభయుగ్మం దధానః ।
ప్రేంఖన్నాగారిపక్షప్రతిభటవికటశ్రోత్రతాలాభిరామః ॥
దేవః సురభిపత్యం భుజగపతితనుస్పర్ధివర్ధిష్ణుహస్తః ।
త్రైలోక్యాశ్చర్యమూర్తిః స జయతి జగతామీశ్వరః కుంజరాస్యః ॥ 27 ॥
తాత్పర్యము: బ్రహ్మాండపు రెండు అర్ధభాగాల (పై లోకం, కింది లోకం) వలె ఉన్న ఎత్తైన రెండు కుంబస్థలాలను ధరించినవాడు, గరుత్మంతుని రెక్కల విసురుకు పోటీగా కదులుతున్న పెద్ద చెవుల విసురుతో (చామరాల వలె) అందంగా ప్రకాశించేవాడు, నాగరాజైన ఆదిశేషుని శరీరంతో పోటీ పడేంత పొడవైన తొండమును పెంచుకున్నవాడు, ముల్లోకాలకు ఆశ్చర్యం కలిగించే దివ్య మూర్తి కలిగినవాడు అయిన జగదీశ్వరుడు గజాననుడు విజయం సాధించుగాక!
ఉచ్ఛైర్బ్రహ్మాండఖండద్వితయసహచరం కుంభయుగ్మం దధానః ।
ప్రేంఖన్నాగారిపక్షప్రతిభటవికటశ్రోత్రతాలాభిరామః ॥
దేవః సురభిపత్యం భుజగపతితనుస్పర్ధివర్ధిష్ణుహస్తః ।
త్రైలోక్యాశ్చర్యమూర్తిః స జయతి జగతామీశ్వరః కుంజరాస్యః ॥ 27 ॥
తాత్పర్యము: బ్రహ్మాండపు రెండు అర్ధభాగాల (పై లోకం, కింది లోకం) వలె ఉన్న ఎత్తైన రెండు కుంబస్థలాలను ధరించినవాడు, గరుత్మంతుని రెక్కల విసురుకు పోటీగా కదులుతున్న పెద్ద చెవుల విసురుతో (చామరాల వలె) అందంగా ప్రకాశించేవాడు, నాగరాజైన ఆదిశేషుని శరీరంతో పోటీ పడేంత పొడవైన తొండమును పెంచుకున్నవాడు, ముల్లోకాలకు ఆశ్చర్యం కలిగించే దివ్య మూర్తి కలిగినవాడు అయిన జగదీశ్వరుడు గజాననుడు విజయం సాధించుగాక!
శ్లోకము 28
దోద్యోతద్దంతఖండః సకలసురగణాడంబరేషు ప్రచండః ।
సిందూరాకీర్ణగండః ప్రకట విలసచ్చారుచాంద్రీయఖండః ॥
గండస్థలానంతచండః స్మరహరతనయః కుండలీభూతశుండః ।
విఘ్నానాం కాలదండః స భవతు భవతాం భూతయే వక్రతుండః ॥ 28 ॥
తాత్పర్యము: మెరుస్తున్న దంతభాగం గలవాడు, సమస్త దేవతల శక్తులలో అత్యంత శక్తిమంతుడైనవాడు, ఎర్రని సిందూరంతో అలంకరించబడిన గండస్థలం (చెంపలు) గలవాడు, శిరస్సుపై ప్రకాశించే చంద్రవంకను కలిగి ఉన్నవాడు, శివుని కుమారుడు, చుట్టు తిరిగిన తొండము కలిగినవాడు మరియు సమస్త విఘ్నాలకు యమదండం వంటివాడైన ఆ వక్రతుండుడు మీకు సకల శుభాలను, సంపదలను ప్రసాదించుగాక!
దోద్యోతద్దంతఖండః సకలసురగణాడంబరేషు ప్రచండః ।
సిందూరాకీర్ణగండః ప్రకట విలసచ్చారుచాంద్రీయఖండః ॥
గండస్థలానంతచండః స్మరహరతనయః కుండలీభూతశుండః ।
విఘ్నానాం కాలదండః స భవతు భవతాం భూతయే వక్రతుండః ॥ 28 ॥
తాత్పర్యము: మెరుస్తున్న దంతభాగం గలవాడు, సమస్త దేవతల శక్తులలో అత్యంత శక్తిమంతుడైనవాడు, ఎర్రని సిందూరంతో అలంకరించబడిన గండస్థలం (చెంపలు) గలవాడు, శిరస్సుపై ప్రకాశించే చంద్రవంకను కలిగి ఉన్నవాడు, శివుని కుమారుడు, చుట్టు తిరిగిన తొండము కలిగినవాడు మరియు సమస్త విఘ్నాలకు యమదండం వంటివాడైన ఆ వక్రతుండుడు మీకు సకల శుభాలను, సంపదలను ప్రసాదించుగాక!
శ్లోకము 29
విఘ్నేశో వః స పాయాద్విహృతిషు జలధీన్పుష్కరాగ్రేణ పీత్వా ।
యస్మిన్నుద్ధృత్య తోయం వమతి తదఖిలం దృశ్యతే వ్యోమ్ని దేవైః ॥
క్వాప్యమ్భః క్వాపి విష్ణుః క్వచన కమలభూః క్వాప్యనంతః క్వచిచ్ఛ్రీః ।
క్వాప్యౌర్వః క్వాపి శైలాః క్వచన మణిగణాః క్వాపి నక్రాదిసత్త్వాః ॥ 29 ॥
తాత్పర్యము: విహరించే సమయంలో తన తొండము చివరి భాగంతో సముద్రాల నీటిని పీల్చి, ఆ నీటిని ఆకాశంలోకి పిచికారీగా చిమ్మే విఘ్నేశ్వరుడు మిమ్మల్ని కాపాడుగాక! ఆ నీటితో పాటు ఆకాశంలోకి ఎగిరి పడుతున్న విష్ణుమూర్తి, బ్రహ్మదేవుడు, ఆదిశేషుడు, లక్ష్మీదేవి, బడబాగ్ని, పర్వతాలు, రత్నాల సమూహాలు మరియు జలచరాలు దేవతలందరికీ ఆశ్చర్యకరంగా కనిపించాయి. అటువంటి మహత్త్వము గల వినాయకుడు మనలను రక్షించుగాక!
విఘ్నేశో వః స పాయాద్విహృతిషు జలధీన్పుష్కరాగ్రేణ పీత్వా ।
యస్మిన్నుద్ధృత్య తోయం వమతి తదఖిలం దృశ్యతే వ్యోమ్ని దేవైః ॥
క్వాప్యమ్భః క్వాపి విష్ణుః క్వచన కమలభూః క్వాప్యనంతః క్వచిచ్ఛ్రీః ।
క్వాప్యౌర్వః క్వాపి శైలాః క్వచన మణిగణాః క్వాపి నక్రాదిసత్త్వాః ॥ 29 ॥
తాత్పర్యము: విహరించే సమయంలో తన తొండము చివరి భాగంతో సముద్రాల నీటిని పీల్చి, ఆ నీటిని ఆకాశంలోకి పిచికారీగా చిమ్మే విఘ్నేశ్వరుడు మిమ్మల్ని కాపాడుగాక! ఆ నీటితో పాటు ఆకాశంలోకి ఎగిరి పడుతున్న విష్ణుమూర్తి, బ్రహ్మదేవుడు, ఆదిశేషుడు, లక్ష్మీదేవి, బడబాగ్ని, పర్వతాలు, రత్నాల సమూహాలు మరియు జలచరాలు దేవతలందరికీ ఆశ్చర్యకరంగా కనిపించాయి. అటువంటి మహత్త్వము గల వినాయకుడు మనలను రక్షించుగాక!
శ్లోకము 30
విఘ్నేశః సర్వవిఘ్నాన్పరిహరతు స యత్కర్ణతాలాదుదంచద్-
వాయువ్యాధూతకంఠస్థలయుగలగలద్భూరిసిందూరపూరైః ।
ఆరుణ్యాద్వైతభావం గతవతి జగతి కాపి నో భాతి భానుర్-
నైవాసౌ శీతభానుః క్వచిదపి నితరాం భాసతే వా కృశానుః ॥ 30 ॥
తాత్పర్యము: ఏ విఘ్నేశ్వరుని చెవుల విసురు వలన కలిగిన గాలికి, ఆయన కంఠ భాగం నుండి జారిన సమృద్ధియైన సిందూరం సముద్రంలా వ్యాపించి సమస్త జగత్తును ఎర్రగా మార్చివేసిందో... అలా జగత్తంతా అరుణమయమైపోవడం వల్ల సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని అని వేర్వేరుగా గుర్తుపట్టలేనంతగా భాసిల్లుతున్నదో... అటువంటి విఘ్నేశ్వరుడు మన సకల విఘ్నాలను తొలగించుగాక!
విఘ్నేశః సర్వవిఘ్నాన్పరిహరతు స యత్కర్ణతాలాదుదంచద్-
వాయువ్యాధూతకంఠస్థలయుగలగలద్భూరిసిందూరపూరైః ।
ఆరుణ్యాద్వైతభావం గతవతి జగతి కాపి నో భాతి భానుర్-
నైవాసౌ శీతభానుః క్వచిదపి నితరాం భాసతే వా కృశానుః ॥ 30 ॥
తాత్పర్యము: ఏ విఘ్నేశ్వరుని చెవుల విసురు వలన కలిగిన గాలికి, ఆయన కంఠ భాగం నుండి జారిన సమృద్ధియైన సిందూరం సముద్రంలా వ్యాపించి సమస్త జగత్తును ఎర్రగా మార్చివేసిందో... అలా జగత్తంతా అరుణమయమైపోవడం వల్ల సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని అని వేర్వేరుగా గుర్తుపట్టలేనంతగా భాసిల్లుతున్నదో... అటువంటి విఘ్నేశ్వరుడు మన సకల విఘ్నాలను తొలగించుగాక!
శ్లోకము 31
క్రోడం తాతస్య గచ్ఛన్విశద్బిసధియా శావకం శీతభానోర్-
ఆకర్షన్భాలవైశ్వానరనిశితశిఖారోచిషా తప్యమానః ।
గంగాంభః పాతుమిచ్ఛుర్భుజగపతిఫణాకృత్కృతైర్దయమానో
మాత్రా సంబోధ్య నీతో దురితమపనయేద్బాలవేషో గణేశః ॥ 31 ॥
తాత్పర్యము: తండ్రి శివుని ఒడిలో కూర్చుంటూ, ఆయన శిరస్సుపై ఉన్న బింబం (చంద్రకళ) ను తెల్లని తామరకాడ అని భావించి పట్టుకోబోయినవాడు, శివుని మూడవ కంటి మంట వేడికి తపించి గంగాజలం తాగాలని అనుకున్నవాడు, పక్కనే ఉన్న సర్పరాజు ఫణాల గాలితో ఉపశమనం పొందుతూ అమ్మ పార్వతీదేవిచేత లాలించబడి సముదాయించబడిన బాల గణపతి మన పాపాలను, కష్టాలను తొలగించుగాక!
క్రోడం తాతస్య గచ్ఛన్విశద్బిసధియా శావకం శీతభానోర్-
ఆకర్షన్భాలవైశ్వానరనిశితశిఖారోచిషా తప్యమానః ।
గంగాంభః పాతుమిచ్ఛుర్భుజగపతిఫణాకృత్కృతైర్దయమానో
మాత్రా సంబోధ్య నీతో దురితమపనయేద్బాలవేషో గణేశః ॥ 31 ॥
తాత్పర్యము: తండ్రి శివుని ఒడిలో కూర్చుంటూ, ఆయన శిరస్సుపై ఉన్న బింబం (చంద్రకళ) ను తెల్లని తామరకాడ అని భావించి పట్టుకోబోయినవాడు, శివుని మూడవ కంటి మంట వేడికి తపించి గంగాజలం తాగాలని అనుకున్నవాడు, పక్కనే ఉన్న సర్పరాజు ఫణాల గాలితో ఉపశమనం పొందుతూ అమ్మ పార్వతీదేవిచేత లాలించబడి సముదాయించబడిన బాల గణపతి మన పాపాలను, కష్టాలను తొలగించుగాక!
శ్లోకము 32
ఉచ్ఛైరుత్తాలగండస్థలబహుళగలద్దా నపానప్రమత్త-
స్ఫీతాలిత్రాత గీతిశ్రుతివిధృతికలోన్మీలితార్ధాక్షిపక్ష్మా ।
భక్తప్రత్యూహపృథ్వీరుహనివహసమున్మూలనోచ్ఛైరుదంచచ్-
శుండాదండోగ్రఅర్భక ఇభవదనో వః స పాయాదపాయాత్ ॥ 32 ॥
తాత్పర్యము: తన గండస్థలం (చెంపల) నుండి కారే మదజలాన్ని తాగి మత్తెక్కి రొద చేసే తుమ్మెదల మధురమైన పాటలను వింటూ సగం మూసిన కన్నులతో ఆనందిస్తున్నవాడు, భక్తుల విఘ్నాలనే పర్వతాలను/వృక్షాలను సమూలంగా పెకిలించివేసే ఎత్తైన తొండము గల బాల గజాననుడు మిమ్మల్ని ఆపదలనుండి రక్షించుగాక!
ఉచ్ఛైరుత్తాలగండస్థలబహుళగలద్దా నపానప్రమత్త-
స్ఫీతాలిత్రాత గీతిశ్రుతివిధృతికలోన్మీలితార్ధాక్షిపక్ష్మా ।
భక్తప్రత్యూహపృథ్వీరుహనివహసమున్మూలనోచ్ఛైరుదంచచ్-
శుండాదండోగ్రఅర్భక ఇభవదనో వః స పాయాదపాయాత్ ॥ 32 ॥
తాత్పర్యము: తన గండస్థలం (చెంపల) నుండి కారే మదజలాన్ని తాగి మత్తెక్కి రొద చేసే తుమ్మెదల మధురమైన పాటలను వింటూ సగం మూసిన కన్నులతో ఆనందిస్తున్నవాడు, భక్తుల విఘ్నాలనే పర్వతాలను/వృక్షాలను సమూలంగా పెకిలించివేసే ఎత్తైన తొండము గల బాల గజాననుడు మిమ్మల్ని ఆపదలనుండి రక్షించుగాక!
శ్లోకము 33
కల్యాణం వో విధత్తాం కరటమధునీలోలకల్లోలమాల-
ఖేలద్రోలంబకోలాహలముఖరితదిక్చక్రవాలంతరాళమ్ ।
ప్రత్నం వైతండరత్నం సతతపరిచలత్కర్ణతాలప్రరోహద్-
వాతాంకురా జిహీర్షాదరవివృతఫణాశృంగభూషాభుజంగమ్ ॥ 33 ॥
తాత్పర్యము: చెంపల నుండి ప్రవహించే మదజల తరంగాలపై తేలియాడే తుమ్మెదల కోలాహలంతో దిక్కులన్నింటినీ ముంచెత్తేవాడు, నిరంతరం కదిలే చెవుల గాలికి తన శరీరంపై ఉన్న సర్పాలు పడగ విప్పి ఆనందించేలా చేసే ప్రాచీన దివ్య గజశ్రేష్ఠుడైన వినాయకుడు మీకు సకల మంగళాలను ప్రసాదించుగాక!
కల్యాణం వో విధత్తాం కరటమధునీలోలకల్లోలమాల-
ఖేలద్రోలంబకోలాహలముఖరితదిక్చక్రవాలంతరాళమ్ ।
ప్రత్నం వైతండరత్నం సతతపరిచలత్కర్ణతాలప్రరోహద్-
వాతాంకురా జిహీర్షాదరవివృతఫణాశృంగభూషాభుజంగమ్ ॥ 33 ॥
తాత్పర్యము: చెంపల నుండి ప్రవహించే మదజల తరంగాలపై తేలియాడే తుమ్మెదల కోలాహలంతో దిక్కులన్నింటినీ ముంచెత్తేవాడు, నిరంతరం కదిలే చెవుల గాలికి తన శరీరంపై ఉన్న సర్పాలు పడగ విప్పి ఆనందించేలా చేసే ప్రాచీన దివ్య గజశ్రేష్ఠుడైన వినాయకుడు మీకు సకల మంగళాలను ప్రసాదించుగాక!
శ్లోకము 34
యః సింధౌ ఫేనరాశిర్భువి కుముదవనం వ్యోమ్ని నక్షత్రలక్ష్మీర్-
అబ్ధౌ ముక్తాసమూహస్తరుషు సుమనసో మానసే హంససంఘః ।
శ్రీకంఠే భూతిలేశః శిఖరిషు మణయో దిక్షు నీహారపాతః
పాండుః శుండాగ్రజన్మా జయతి గణపతేః శీకరాణాం విలాసః ॥ 34 ॥
తాత్పర్యము: సముద్రంలో నురుగులా, భూమిపై కలువ పూల తోటలా, ఆకాశంలో నక్షత్ర కాంతిలా, సముద్రపు ఒడ్డున ముత్యాల గుంపులా, చెట్లపై తెల్లని పువ్వుల్లా, మానససరోవరంలో హంసల సమూహంలా, శివుని కంఠంపై విభూతి రేఖలా, పర్వతాలపై రత్న కాంతిలా, దిక్కులందు కురిసే మంచులా ప్రకాశించే వినాయకుని తొండపు చివరి నుండి చిందే తెల్లని నీటి బిందువుల విలాసము విజయం సాధించుగాక!
యః సింధౌ ఫేనరాశిర్భువి కుముదవనం వ్యోమ్ని నక్షత్రలక్ష్మీర్-
అబ్ధౌ ముక్తాసమూహస్తరుషు సుమనసో మానసే హంససంఘః ।
శ్రీకంఠే భూతిలేశః శిఖరిషు మణయో దిక్షు నీహారపాతః
పాండుః శుండాగ్రజన్మా జయతి గణపతేః శీకరాణాం విలాసః ॥ 34 ॥
తాత్పర్యము: సముద్రంలో నురుగులా, భూమిపై కలువ పూల తోటలా, ఆకాశంలో నక్షత్ర కాంతిలా, సముద్రపు ఒడ్డున ముత్యాల గుంపులా, చెట్లపై తెల్లని పువ్వుల్లా, మానససరోవరంలో హంసల సమూహంలా, శివుని కంఠంపై విభూతి రేఖలా, పర్వతాలపై రత్న కాంతిలా, దిక్కులందు కురిసే మంచులా ప్రకాశించే వినాయకుని తొండపు చివరి నుండి చిందే తెల్లని నీటి బిందువుల విలాసము విజయం సాధించుగాక!
శ్లోకము 35
సానందం నందిహస్తాహతమురజరవాహూతకౌమారబర్హి-
త్రాసాన్నాసాగ్ర రంధ్రం విశతి ఫణిపతౌ భోగసంకోచభాజి ।
గండోడ్డీనాలిమాలాముఖరితకకుభస్తాండవే శూలపాణేర్-
వైనాక్యయశ్చిరం వో వదనవిధృతయః పాంతు చీత్కారవత్యః ॥ 35 ॥
తాత్పర్యము: పరమశివుడు తాండవ నృత్యం చేస్తున్నప్పుడు నంది వాయించే మృదంగ ధ్వనికి ఆకర్షించబడి కుమారస్వామి వాహనమైన నెమలి అక్కడికి వస్తుంది. ఆ నెమలిని చూసి భయపడిన శివుని పాము తన శరీరాన్ని చుట్టచుట్టుకుని వినాయకుని తొండపు రంధ్రంలోకి దూరి దాక్కుంటుంది. ఆ సమయంలో తొండంలో కలిగిన ఆటంకంతో వినాయకుడు చేసిన బిగ్గరగా చేసిన ఘీంకారాలు (రొప్పులు) మిమ్మల్ని నిరంతరం రక్షించుగాక!
సానందం నందిహస్తాహతమురజరవాహూతకౌమారబర్హి-
త్రాసాన్నాసాగ్ర రంధ్రం విశతి ఫణిపతౌ భోగసంకోచభాజి ।
గండోడ్డీనాలిమాలాముఖరితకకుభస్తాండవే శూలపాణేర్-
వైనాక్యయశ్చిరం వో వదనవిధృతయః పాంతు చీత్కారవత్యః ॥ 35 ॥
తాత్పర్యము: పరమశివుడు తాండవ నృత్యం చేస్తున్నప్పుడు నంది వాయించే మృదంగ ధ్వనికి ఆకర్షించబడి కుమారస్వామి వాహనమైన నెమలి అక్కడికి వస్తుంది. ఆ నెమలిని చూసి భయపడిన శివుని పాము తన శరీరాన్ని చుట్టచుట్టుకుని వినాయకుని తొండపు రంధ్రంలోకి దూరి దాక్కుంటుంది. ఆ సమయంలో తొండంలో కలిగిన ఆటంకంతో వినాయకుడు చేసిన బిగ్గరగా చేసిన ఘీంకారాలు (రొప్పులు) మిమ్మల్ని నిరంతరం రక్షించుగాక!