Tuesday, August 4, 2026

06. షణ్ముఖుని (కుమారస్వామి) మంగళాచరణ శ్లోకాలు(03)

 సుభాషితరత్నభాండాగారము లోని షణ్ముఖుని (కుమారస్వామి) మంగళాచరణ శ్లోకాలు

1. ప్రథమ శ్లోకము

శైలరాజతనయాస్తనయుగ్మవ్యాప్తాస్యయుగలస్య గుహస్య ।

శేషవక్త్రకమలాని మలం వో దుగ్ధపానవిధురాణి హరన్తు ॥ ౧ ॥

తాత్పర్యం:

పార్వతీదేవి పాలు తాగుతున్న సమయములో, శైలరాజపుత్రి (పార్వతి) యొక్క రెండు స్తనాలచే ఆవరింపబడిన రెండు ముఖాలు కలిగిన కుమారస్వామి (గుహుడు), తన మిగిలిన నాలుగు ముఖాలకు పాలు దొరకక పాలు తాగలేక వ్యాకులపడుతున్నాడు. అటువంటి స్థితిలో ఉన్న ఆ షణ్ముఖుని ఆ నాలుగు ముఖ పద్మములు మీ పాపాలను/అజ్ఞానాన్ని తొలగించి శుభాలను ప్రసాదించుగాక!

2. ద్వితీయ శ్లోకము

వికసదమరనారీనేత్రనీలాబ్జఖణ్డాన్ అధివసతి సదా యః సంయమైః కల్పితాని ।

న తు రుచిరకలాపే వర్తతే యో మయూరే వితరతు స కుమారో బ్రహ్మచర్యశ్రియం వః ॥ ౨ ॥

(రచయిత: మాఘుడు)

తాత్పర్యం:

దేవతాస్త్రీల వికసించిన నీలకమలాల వంటి నేత్ర సమూహాలలో (తన సుందర రూపాన్ని చూసి వారు కామ మోహితులు కాకుండా) నిగ్రహము మరియు సంయమములతో సదా నివసిస్తూ, సొగసైన పించము కలిగిన తన వాహనమైన నెమలిపై నివసించనివాడై (అనగా తన మనస్సును, ఇంద్రియాలను సంపూర్ణంగా నిగ్రహించుకున్నవాడై) ఉన్న ఆ కుమారస్వామి మీకు నిష్ఠతో కూడిన బ్రహ్మచర్య సంపదను/తేజస్సును ప్రసాదించుగాక!

3. తృతీయ శ్లోకము

అర్చిష్మన్తి విదార్య వక్త్రకుహరాణ్యాసృక్కితో వాసుకేః

అఙ్గుల్యా విషకర్బురాన్ గణయతః సంస్పృశ్య దన్తాఙ్కురాన్ ।

ఏకం త్రీణి చ సప్త పఞ్చ షడితి భ్రష్ట స్వయా క్రమః

వాచః క్రౌఞ్చరిపోః శిశుత్వవికలాః శ్రేయాంసి పుష్ణన్తు వః ॥ ౩ ॥

తాత్పర్యం:

బాల్యములో ఉన్న కుమారస్వామి (క్రౌంచాసుర వినాశకుడు) కాంతివంతమైన వాసుకి అనే సర్పము యొక్క నోటిని తెరిచి, పెదవుల అంచుల వరకు విషముతో వర్ణశోభితమైన దాని దంతాలను తన వేలితో తాకుతూ లెక్కిస్తున్నాడు. శైశవము వల్ల సరిగా మాటలు రాని ఆ బాలుడు "ఒకటి, మూడు, ఏడు, ఐదు, ఆరు..." అంటూ సంఖ్యల వరుస క్రమాన్ని తప్పుగా బలికే నత్తనడక ముద్దు మాటలు మీకు సకల శ్రేయస్సులను మరియు శుభాలను కలిగింపుగాక!

No comments:

Post a Comment

అరిపలాయనమ్, ప్రతాపవర్ణనమ్, కీర్తివర్ణనమ్

  అరిపలాయనమ్ శ్లోకము 1 సాలకాననయుక్తాపి సాలకాననవర్జితా | హారావరుద్ధకణ్ఠాపి విహారారివధూస్తవ || 1 || విశేషాలు (విరోధాభాస & శ్లేషాలంకారము): ...